Is Armoe het probleem of zijn de Armen dat?

Afbeelding

De Nederlandse verzorgingsstaat is verworden tot een participatiemaatschappij die in belangrijke mate berust op liefdadigheid. Dit is een politieke keuze. Onder invloed van de individualisering en de decentralisatie zijn de armen in plaats van armoede het probleem geworden.”. Sociale Vraagstukken”, Armoedebeleid is ‘race to the bottom’, (Lei Delsen, 7-feb-2014).

Is armoede een beleidsprobleem of zijn het de armen die een beleidsprobleem vormen? Onze verzorgingsstaat laat een ontwikkeling zien naar een samenleving waarin individualisering en marktwerking belangrijke prikkels zijn geworden. Solidariteit en collectieve verantwoordelijkheid verdwijnen steeds meer naar de achtergrond. Gevolg is dat de allerkwetsbaarsten niet worden bereikt.

In Amerika werden in 2002 de eerste voedselbanken opgericht na introductie van gedwongen tewerkstelling van uitkeringsgerechtigden (Workfare,Work First; zie ook Workfare in de UK) in de jaren negentig. Decentralisatie van verantwoordelijkheid naar lokaal niveau vindt plaats, maar maatwerk houdt in dat elke gemeente eigen beleid ontwikkelt, het wiel opnieuw moet uitvinden en beleidskosten moet maken. Overnemen van oplossingen elders maakt inspelen op lokale omstandigheden juist moeilijker. Bovendien zal er sprake zijn van rechtsongelijkheid: gelijke gevallen worden ongelijk behandeld. Decentralisatie  kan ertoe leiden dat gemeenten om geld te sparen deename aan regelingen en programma’s ontmoedigen.

Is armoede een individueel probleem en kan het opgelost worden door het individueel gedrag aan te passen? Of is armoede een maatschappelijk, structureel probleem? In dat geval moet het armoedeprobleem ook structureel en maatschappelijk opgelost worden. Armoede als maatschappelijk probleem betekent aandacht voor maatschappelijke en economische achtergronden. Armoedebeleid is dan meer gericht op verbetering van de structurele positie van de armen.

Ten onrechte zijn onder invloed van individualisering de armen zelf het probleem geworden. Steunverlening wordt afhankelijk gesteld van de mate waarin armen het gewenste gedrag vertonen en hun burgerplichten vervullen, waaronder werken en werk zoeken. Dit culturele perspectief overheerst nu in Nederland. Armoede wordt als persoonlijk probleem gezien, ontstaan door individueel gebonden factoren. “De calculerende arme burger vormt het vertrekpunt van het beleid om rechten en plichten tegenover elkaar te zetten Wantrouwen is de basis.” (Lei Delsen, idem). Beloning en sanctie worden centraal gesteld om mensen te stimuleren zich in te spannen. Werk als beste remedie tegen armoede. Maar voor een grote groep armen is betaalde arbeid geen realistische optie. Er is sowieso geen of te weinig werk.

Armoede is niet op de eerste plaats te verwijten aan de arme zelf. Armoedebeleid betekent dat aandacht en oplossingen gevonden moeten worden die structureel en maatschappelijk van aard  zijn.

Wat te doen op gemeentelijk niveau?

  • De maatschappelijke structurele wortels van armoede in de gemeente in beeld brengen. Is armoede aanwijsbaar wijkgebonden? Zorg voor een aantrekkelijke leefomgeving waarin bewoners betaalbaar kunnen wonen, zich thuis voelen en betrokken zijn op elkaar. Differentieer in de woningmarkt naar behoefte. Voorkom dat wonen onbetaalbaar wordt. Zorg voor betaalbare huren.
  • Zorg voor goed onderwijs: van 0-tot-tig-jaar. Vergroot kansen op deelname aan allerlei soorten van onderwijs. Op gemeentelijk niveau betekent dit in ieder geval bevordering van 0-4 jaar onderwijs / kinderopvang en vroegtijdige voorschoolse opvang (VVE).
  • Hou sociaal-culturele instellingen minimaal in stand en bevorder voor een goede gezondheid de toegang tot alle sportvoorzieningen.
  • En niet op de laaste plaats stimuleer maximaal werkgelegenheid binnen de gemeentegrenzen met alle middelen die je hebt. Zorg voor voldoende betaalde arbeid. Richt voorzieningen in (zoals kinderopvang) dat betaalde arbeid voor iedereen toegankelijk is, binnen of buiten de gemeentegrenzen.

Armoede is geen individueel probleem maar een maatschappelijk probleem. Prioriteer als gemeente structurele maatschappelijke oplossingen boven de individuele aanpak. Zorg als gemeente wel voor voorzieningen die de individuele gevolgen van armoede zoveel mogelijk verzachten, (huurbeleid, energiebeleid, lokale lasten, inkomensafhankelijke maatregelen). Zorg voor een goed sociaal vangnet zodat uitzicht behouden blijft op verbetering van de leefsituatie.

Dit bericht werd geplaatst in Algemeen en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Is Armoe het probleem of zijn de Armen dat?

  1. Rolf Baarda zegt:

    Beste Peter, goede analyse van een steeds groter wordend probleem. Waar ik gelukkig hoop uit put, is dat mensen van naturen geneigd zijn om elkaar te helpen. Op voorwaarde dat er iets van saamhorigheid is. Laat daarom het beleid erop gericht zijn dat mensen die het minder hebben niet vereenzamen, zichzelf isoleren of zich afkeren van de maatschappij. Dan is de hulp altijd nabij.
    Groet, Rolf Baarda

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s